Τo περιβάλλον
Είναι φυτό πολυετές, με πολλούς βλαστούς, τους κεντρικούς όρθιους, τους περιφερειακούς ανερχόμενους. Φύλλα λεία ή αραιά τριχωτά, τα κατώτερα έμμισχα, προμήκη, τα ανώτερα ωοειδή - ελλειψοειδή, επιφυή, ημιπερίβλαστα. Άνθη ιώδη, σε κεφάλια επάκρια ή μασχαλιαία.
Φυτό ποώδες, μονοετές ή διετές, με βλαστό ύψους μέχρι 1 μέτρο, με φύλλα αγκαθωτά και κεφάλια με όλα τα ανθίδια σωληνοειδή.
Φυτό ποώδες, διετές, με βλαστό ύψους 30 μέχρι 50 εκατοστά, γυμνό κάτω από τα κεφάλια, με φύλλα αγκαθωτά και κεφάλια με όλα τα ανθίδια σωληνοειδή.
Είναι πολυετές φυτό, με βλαστό αναρριχώμενο ή έρποντα, πράσινο, λεπτό, λείο ή με λίγο χνούδι, ύψους 30-60 εκατ., με φύλλα μικρά σε σχήμα βέλους ή δόρατος και άνθη άσπρα ή ασπροκόκκινα σαν χωνάκια, ανά 1-2 στις μασχάλες των φύλλων.
Πιθανώς να πρόκειται για την «ιασιώνη» του Θεόφραστου και την «πρώτη ελξίνη» του Διοσκουρίδη.
Φρυγανώδης θάμνος, με ύψος μέχρι 30-80 εκατ., πράσινο, διάχυτο, με πολλές αστεροειδής τρίχες. Φύλλα ωοειδή ή προμήκη, χνουδωτά. Τα άνθη του είναι μεγάλα μήκους 4-5 εκατ., σε μακρύ ποδίσκο, κρεμαστά πριν ανοίξουν, λευκού χρώματος, με 5 σέπαλα, ωοειδή - καρδιοειδή, χνουδωτά.
Πιθανώς ο «κίσθος ο θήλυς» του Θεόφραστου. Φυτό που περιέχει μια αρωματική ύλη, το λάδανο που το χρησιμοποιούν στην αρωματοποιία και την σαπωνοποιία.
Φυτό πολυετές με αποξυλωμένο βλαστό, ισχυρό, σε μορφή έρπουσα ή αναρριχώμενη, μήκους μέχρι 6-9 μέτρα. Φύλλα πτερωτά, με φυλλάρια ωοειδή, λογχοειδή, οξύληκτα, καρδιοειδή στη βάση. Άνθη πολλά, λευκά με λεπτή μυρουδιά πικραμύγδαλου, σε μασχαλιαίες φόβες.
Πιθανώς η «αθραγένη» του Θεόφραστου. Τα νεαρά βλαστάρια της χρησιμοποιούνται σαν λαχανικό. Θεωρείται ότι έχει καθαρτικές ιδιότητες.
Μονοετής πόα, με βλαστό ισχυρό, ύψους 40-80 εκατ., με όρθιες διακλαδώσεις. Φύλλα πολυσχιδή σε ταινιοειδή τμήματα. Άνθη κυανά, ρόδινα σε επιμήκης, πολυανθείς ταξιανθίες βότρυ.
Πιθανώς το «δελφίνιον» του Διοσκουρίδη. Φυτό τοξικό, θεωρείται αντιασθματικό, κατά της δύσπνοιας, εντομοκτόνο και ακαριοκτόνο.
Είναι μονοετής πόα, με ρίζα πασσαλώδη και βλαστούς ύψους 10-30 εκατ.,όρθιους χνουδωτούς και χωρίς φύλλα. Τα φύλλα είναι παράριζα σε ρόδακα, χνουδωτά, προμήκη, οδοντωτά ή λυροειδή, πτεροσχιδή. Ανθίζει σε κεφάλια με μακρύ ποδίσκο, με ανθίδια κίτρινα.
Διετές φυτό, με βλαστό λεπτό, με απλωτές διακλαδώσεις, ύψους 30-80 εκατοστά. Φύλλα μαλακά, λεπτά, τα κατώτερα προμήκη δις πτερωτά. Άνθη λευκά, το κεντρικό του σκιαδίου με πορφυροϊώδες χρωματισμό. Σκιάδια μεγάλα, με 20-40 ακτίνες, που μαζεύει κατά την ωρίμανση.
Το γνωστό και καλλιεργούμενο καρότο στην άγρια μορφή του. Από τον Διοσκουρίδη αναφέρεται ως «σταφυλίνος».
Θάμνος φρυγανώδης, με ύψος μέχρι 1 μέτρο, εύοσμο, πυκνό. Φύλλα ωοειδή, αντοωειδή ή ελλειπτικά, χνουδωτά, με περιφέρεια κυματοειδή. Τα άνθη του είναι μεγάλα 4-6 εκατ., έμμισχα, ρόδινου - πορφυρού χρώματος, με 5 σέπαλα.
Φυτό γνωστό από την αρχαιότητα με τα ονόματα «κίσθος ο άρρην» όπως αναφέρει ο Θεόφραστος και «κίστος» ή «κίσσαρον» ή «κίσθαρον» του Διοσκουρίδη. Φυτό πλούσιο σε μια βαλσαμώδη ρητινική αρωματική ύλη, το λάδανο που παλαιότερα το χρησιμοποιούσαν εναντίον της πανώλης.
Φυτό πολυετές, με βλαστό διακλαδιζόμενο, φύλλα βάσης τριχωτά, πτερόλοβα - λυροειδή, με τον ακραίο λοβό πλατειά ωοειδή, αραιά οδοντωτό. Τα ανώτερα είναι μικρά, βρακτιόμορφα. Κεφάλαια μικρά σε αραιούς κορύμβους. Άνθη κίτρινα, κοκκινωπά εσωτερικά.
Οικοσύστημα
Η πατρίδα μας, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, του κλίματος και της ιδιαίτερης μορφολογίας της, είναι μια από τις πιο πλούσιες σε χλωρίδα περιοχές της γης. Στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας LIFE (πρόγραμμα «Ερημοποίηση: Προστασία εδαφών από την διάβρωση στην Τήνο και Ζαγοροχώρια», Τμήμα Ανθοκομίας και Αρχιτεκτονικής Τοπίου του ΤΕΙ Ηπείρου και Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων), κατά μήκος ενός μονοπατιού λίγων χιλιομέτρων των Νεγάδων Ζαγορίου, καταγράφηκαν και αναγνωρίστηκαν πάνω από 400 είδη, εκ των οποίων τα κυριότερα παρουσιάζονται εδώ.
Στην πορεία του, το μονοπάτι διασχίζει ένα πολύμορφο τοπίο, όπου οι εικόνες εναλλάσσονται με καταπληκτική ταχύτητα και συχνότητα. Η ύπαρξη πέτρινων αναβαθμίδων, γεφυριών και στοιχείων της ανθρώπινης δραστηριότητας δείχνει ότι η περιοχή αυτή ήταν στενά συνδεδεμένη με την καθημερινή ζωή των κατοίκων.
Το διαδικτυακό αυτό βοτανολόγιο φιλοδοξεί να καλύψει τις ανάγκες του επισκέπτη της περιοχής που επιθυμεί όχι μόνο να παρατηρεί την ομορφιά της φύσης σαν απλός θεατής, αλλά να προχωρήσει σε μια ουσιαστικότερη και βαθύτερη γνωριμία με τον φυσικό κόσμο.
Για να μπορεί ο επισκέπτης να αναγνωρίσει τα υπάρχοντα είδη in situ, κάθε φυτό συνοδεύεται από φωτογραφία, βοτανική περιγραφή, καθώς και από τα στοιχεία που διαθέτουμε για τη χρήση του. Παράλληλα, σχεδιάστηκε ο χάρτης του μονοπατιού και χωρίστηκε σε ευδιάκριτες ζώνες, που σημειώνονται στην περιγραφή του κάθε φυτού.
Σε ό,τι αφορά την ταξινόμηση, η χλωρίδα χωρίστηκε ανάλογα με την εποχή άνθισης στις τέσσερις εποχές, δεδομένου ότι το άνθος αποτελεί την πλέον χαρακτηριστική διαφορά μεταξύ των ειδών. Θα πρέπει να τονιστεί ότι τίποτα στη φύση δεν είναι στατικό, συνεπώς η εποχή άνθισης μπορεί να μετατοπιστεί ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Επίσης, η παρουσία των φυτών (ιδιαίτερα των ετήσιων) μπορεί να σημειωθεί και σε ζώνη που δεν αναφέρεται στον χάρτη.
Γιώργος Καρράς, Βαγγέλης Φίλης, Βοτανικές Διαδρομές, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων, Ιωάννινα 2000

