Τo περιβάλλον
Είναι μονοετές ή διετές φυτό, ύψους 5 – 50 εκατοστά, με βλαστούς χνουδωτούς, λευκούς ή κοκκινωπούς, όρθιους ή διάχυτους. Τα ανώτερα φύλλα είναι επιφυή, με φύλλα γραμμοειδή. Παράφυλλα στενά, γραμμοειδή. Άνθη λευκωπά ή ρόδινα, σε ωοειδή κεφάλια.
Πιθανώς ο «λαγώπους» του Διοσκορίδη.
Είναι μονοετής πόα, ύψους 2-20 εκατοστά, χνυοδωτή - αδενώδης μόνο προς το πάνω τμήμα, όρθια ή πολλές φορές απλωτή. Τα κατώτερα φύλλα είναι αντίθετα και στενεύουν προς το μίσχο, τα μεσαία είναι επιφυή, τα περισσότερα πτεροσχιδή με 3-7 άνισους λοβούς. Τα άνθη είναι μικρά, κυανά σε πυκνούς μακριούς επάκριους βότρεις.
Είναι φυτό ετήσιο, με βλαστό γεροδεμένο, λείο ή λίγο χνουδωτό, απλό ή συχνά διακλαδισμένο. Τα φύλλα του είναι ωοειδή, δις ή τρις πτεροσχιδή, με λοβούς γραμμοειδής, σχεδόν αγκαθωτούς στην άκρη. Άνθη σε κεφάλια, με γλωσσοειδή ανθίδια λευκού χρώματος.
Θεωρείται φυτό ορεκτικό και επουλωτικό.
Πολυετής πόα με βλαστό τριχωτό, συνήθως ερυθρωπό, ύψους 20-60 εκατ., με φύλλα πτερωτά περιττόληκτα, με 5-9 φυλλάρια, χωριζόμενα από ενδιάμεσα μικρότερα ωοειδή, λογχοειδή, βαθιά οδοντωτά, με την κάτω επιφάνεια γκρι, χωρίς αδένες και με άνθη κίτρινα.
Θεωρείται τονωτικό και στυπτικό και φάρμακο κατά της φαρυγγίτιδας με την μορφή ροφήματος. Ίσως η «ευπατόριος» του Διοσκουρίδη για την οποία αναφέρει ότι την χρησιμοποιούσαν για έλκη και παθήσεις του εντέρου και του συκωτιού.
Είναι πολυετής πόα με βλαστό απλό ή διακλαδισμένο στην κορυφή, όρθιο, ύψους 20-90 εκατ., φύλλα δις φτεροειδή, χνουδωτά, που αναπτύσσονται σε δέσμες στις μασχάλες των φύλλων, κτενοειδώς οδοντωτά, άνθη λευκά ή ωχρόλευκα, σε ακραία συμπαγή σκιαδόμορφους κορύμβους.
Είναι πολυετής πόα, ύψους 30-90 εκατ., με φύλλα αντίθετα, τα της βάσης σε πυκνό ρόδακα, μήκους 30-50 εκατ., πτερωτά, χνουδωτά, οδοντωτά με αγκάθια στις άκρες. Άνθη με πορφυρό χρωματισμό σε πυκνό ψηλό στάχυ.
Πιθανώς η «άκανθα κεάνωνος» του Θεόφραστου και η «άκανθος αγρία» του Διοσκουρίδη.
Είναι πολυετής πόα, ύψους 30-90 εκατ., με φύλλα αντίθετα, τα της βάσης σε πυκνό ρόδακα, μήκους 30-50 εκατ. και πλάτους 30 εκατ., πτεροειδή, λοβοειδή, οδοντωτά χωρίς αγκάθια στις άκρες. Άνθη με στεφάνη λευκή με ερυθρές νευρώσεις σε πυκνό ψηλό στάχυ. Φυτό γνωστό από την αρχαιότητα. Ιδιαίτερα γνωστή είναι η αποτύπωση του φυλλώματός του στα κιονόκρανα κορινθιακού ρυθμού.
Πιθανώς η «άκανθα η ερπάνανθα» του Διοσκουρίδη. Θεωρείται επίσης φαρμακευτικό φυτό, χρησιμοποιούμενο για εσωτερικές και εξωτερικές φλογώσεις, ιδίως του εντερικού συστήματος και σε μωλωπισμούς.
Πολυετής πόα, χνουδωτή, ύψους 1 – 2 μέτρα, αναρριχώμενη. Φύλλα με 10 – 12 ζεύγη, γραμμοειδών φυλλαρίων, με έλικες διακλαδισμένες. Άνθη ανά 15 – 25 που ανοίγουν βαθμιαία από την βάση προς την κορυφή, κυανού ως ιώδους χρώματος.
Μονοετής πόα, αραιά τριχωτή, ύψους 20 – 50 εκατοστά, λεπτή, αναρριχώμενη. Φύλλα με 5 – 7 ζεύγη, γραμμοειδών φυλλαρίων, με έλικες διακλαδισμένες. Άνθη μονήρη και σπάνια ανά δυο, σε πολύ κοντό ποδίσκο, κίτρινου χρώματος.
Είναι πολυετές φυτό, μήκους 10 – 50 εκατοστά, με βλαστό ελαφρά τριχωτό, όρθιο. Τα ανώτερα φύλλα είναι αντίθετα με φυλλάρια ωοειδή ή ελλειψοειδή, μαλακά. Άνθη κόκκινα, σπάνια λευκά σε σφαιροειδή κεφάλια.
Πολύτιμο φυτό σαν κτηνοτροφικό, αλλά και σαν βελτιωτικό εδάφους.
Είναι πολυετές φυτό, έρπον μήκους 10 – 50 εκατοστά, με φυλλάρια πλατιά αντωοειδή, με λευκά στίγματα, οδοντωτά. Άνθη λευκά ή ελαφρά ρόδινα σε σφαιροειδή κεφάλια.
Σημαντικό κτηνοτροφικό και μελισσοκομικό φυτό.
Οικοσύστημα
Η πατρίδα μας, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, του κλίματος και της ιδιαίτερης μορφολογίας της, είναι μια από τις πιο πλούσιες σε χλωρίδα περιοχές της γης. Στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας LIFE (πρόγραμμα «Ερημοποίηση: Προστασία εδαφών από την διάβρωση στην Τήνο και Ζαγοροχώρια», Τμήμα Ανθοκομίας και Αρχιτεκτονικής Τοπίου του ΤΕΙ Ηπείρου και Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων), κατά μήκος ενός μονοπατιού λίγων χιλιομέτρων των Νεγάδων Ζαγορίου, καταγράφηκαν και αναγνωρίστηκαν πάνω από 400 είδη, εκ των οποίων τα κυριότερα παρουσιάζονται εδώ.
Στην πορεία του, το μονοπάτι διασχίζει ένα πολύμορφο τοπίο, όπου οι εικόνες εναλλάσσονται με καταπληκτική ταχύτητα και συχνότητα. Η ύπαρξη πέτρινων αναβαθμίδων, γεφυριών και στοιχείων της ανθρώπινης δραστηριότητας δείχνει ότι η περιοχή αυτή ήταν στενά συνδεδεμένη με την καθημερινή ζωή των κατοίκων.
Το διαδικτυακό αυτό βοτανολόγιο φιλοδοξεί να καλύψει τις ανάγκες του επισκέπτη της περιοχής που επιθυμεί όχι μόνο να παρατηρεί την ομορφιά της φύσης σαν απλός θεατής, αλλά να προχωρήσει σε μια ουσιαστικότερη και βαθύτερη γνωριμία με τον φυσικό κόσμο.
Για να μπορεί ο επισκέπτης να αναγνωρίσει τα υπάρχοντα είδη in situ, κάθε φυτό συνοδεύεται από φωτογραφία, βοτανική περιγραφή, καθώς και από τα στοιχεία που διαθέτουμε για τη χρήση του. Παράλληλα, σχεδιάστηκε ο χάρτης του μονοπατιού και χωρίστηκε σε ευδιάκριτες ζώνες, που σημειώνονται στην περιγραφή του κάθε φυτού.
Σε ό,τι αφορά την ταξινόμηση, η χλωρίδα χωρίστηκε ανάλογα με την εποχή άνθισης στις τέσσερις εποχές, δεδομένου ότι το άνθος αποτελεί την πλέον χαρακτηριστική διαφορά μεταξύ των ειδών. Θα πρέπει να τονιστεί ότι τίποτα στη φύση δεν είναι στατικό, συνεπώς η εποχή άνθισης μπορεί να μετατοπιστεί ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Επίσης, η παρουσία των φυτών (ιδιαίτερα των ετήσιων) μπορεί να σημειωθεί και σε ζώνη που δεν αναφέρεται στον χάρτη.
Γιώργος Καρράς, Βαγγέλης Φίλης, Βοτανικές Διαδρομές, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων, Ιωάννινα 2000
