Είναι φυτό που φτάνει το ύψος των 80 εκατοστά Έχει 4 ως 9 φύλλα που είναι φαρδιά και λογχοειδή και δίχως κηλίδες. Τα άνθη της έχουν χρώμα ροζ προς το βιολετί με το μεσαίο σέπαλο προς τα εμπρός λυγισμένο. Το χείλος είναι χωρισμένο σε τρία λοβία, το δε μεσαίο φέρει στίγματα και το χρώμα του είναι πιο ανοιχτό. Είναι είδος επικίνδυνο να εξαφανιστεί από την Ελληνική φύση εξαιτίας της αποξήρανσης των υγροτόπων και των ελωδών περιοχών.

Παρασιτικό φυτό, στις ρίζες των Χειλανθών και κυρίως του θυμαριού, με βλαστό λεπτό, ύψους 10 – 30 εκατοστά, τριχωτό, με λέπια μήκους 1 – 2 εκατοστά. Άνθη λευκά ή κιτρινωπά, σε αραιό στάχυ, με άρωμα γαρύφαλλου.

Μονοετές φυτό, με βλαστό ύψους 20 – 40 εκατοστά. Φύλλα τα κατώτερα έμμισχα, τρις πτεροσχιδή, τα ανώτερα επιφυή. Άνθη λευκά, με τα περιφερειακά πέταλα 7 – 8 φορές μεγαλύτερα των άλλων.

Έχει ύψος 20 – 40 εκατοστά, με βλαστό χωρίς φύλλα, με 4 – 6 φύλλα φαρδιά, λογχοειδή, γυαλιστερά χωρίς κηλίδες. Τα σέπαλα έχουν από έξω χρώμα κοκκινωπό ως βαθύ πράσινο και από μέσα βαθύ πράσινο με κόκκινες κηλίδες. Το μεσαίο σέπαλο και τα πλαϊνά πέταλα συγκλίνουν και σχηματίζουν μια κουκούλα. Το χείλος χρώματος ροζ ως κόκκινο, είναι χωρισμένο σε τρία λοβία.

Έχει ύψος 20 – 50 εκατοστά , με κόνδυλους ωοειδής, ακέραιους. Φύλλα φαρδιά, αντωοειδή, πράσινα. Άνθη λευκορόδινα σε πυκνό στάχυ. Γλωσσάριο τρισχιδές, στο μεσαίο λοβό υπάρχουν δύο μακριά στενά λοβίδια, κυρτά, πιθηκόμορφα, από τα οποία πήρε και το όνομα.

Πιθανώς ο «μικρός όρχις» του Θεόφραστου. Οι κόνδυλοί του χρησιμοποιούνται για την παρασκευή σαλεπιού.

Φυτό ύψους 10-30 εκατοστά, με φύλλα φαρδιά και κοντά. Τα άνθη του, 8 με 20 στον αριθμό, έχουν χρώμα κόκκινο. Το χείλος έχει τρία λοβία, όπου το μεσαίο στη βάση του έχει άσπρο χρώμα με δυο μικρές κόκκινες τελίτσες. Άλλες δυο τελίτσες βρίσκονται πιο πίσω. Το πλήκτρο του έχει κόκκινο χρώμα, είναι λεπτό και προς τα πίσω γυρισμένο.

Είναι φυτό ύψους 30 – 80 εκατοστά, με φύλλα στενόμακρα, δίχως κηλίδες και λίγο γυαλιστερά. Ένα από τα σέπαλα και δύο πλαϊνά πέταλα του άνθους γέρνουν προς τα μέσα (συγκλίνουν) και σχηματίζουν ένα ερυθρόφαιο κάλυκα με μορφή κράνους ή κουκούλας. Το χείλος που έχει χρώμα κόκκινο ανοιχτό είναι σε τρία λοβία χωρισμένο και το μεσαίο λοβίο πάλι σε τρία χωρισμένο. Το χείλος φέρει στίγματα χρώματος πορφυρού.

Το ύψος του φυτού κυμαίνεται από 20-35 εκατοστά Τα φύλλα του είναι φαρδιά, λογχοειδή και με κηλίδες. Το μεσαίο σέπαλο του άνθους είναι ορθωμένο τα δε πλαϊνά πέταλα συγκλίνουν. Το χείλος είναι σε τρία λοβία χωρισμένο και από αυτά τα μεσαίο φέρει κόκκινα στίγματα. Το πλήκτρο του είναι αρκετά μακρύ, κυλινδρικό και προς τα πάνω γυρισμένο.

Πολυετές φυτό, με βλαστό ύψους 10 – 15 εκατοστά, με 4 – 6 φύλλα γραμμοειδή στενά, μεγαλύτερα ή μικρότερα του βλαστού. Ανθοφόρος βότρυς επιμήκης, αραιανθής. Άνθη, τα κατώτερα, γόνιμα, σκούρα κυανά, κρεμαστά, με λευκές άκρες, τα ανώτερα, άγονα ανοιχτά κυανά.

Διετής ή πολυετής πόα, με βλαστούς ύψους 10 – 50 εκατοστά, μεγάλους, διακλαδισμένους, τριχωτούς. Φύλλα λογχοειδή – προμήκη, τριχωτά. Άνθη κυανά και μερικές φορές ρόδινα ή λευκά, σε αραιούς βότρυς χωρίς φύλλα.