Τo περιβάλλον

Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Asphodeline liburnica Reichenb.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Λειλιιδών (Liliaceae).
Περιγραφή

Είναι πολυετής πόα. Έχει βλαστό όρθιο ύψους 20-60 εκατοστά, με φύλλα μέχρι τη μέση του βλαστού στενόμακρα 6-10 εκατοστά, με άνθη χρυσοκίτρινα σε λεπτό αραιανθή βότρυ.

Εποχή
Άνοιξη
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Απρίλιο με Ιούνιο.
Ζώνη άνθησης
Γ, Δ.
009asphodeline-liburnica
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Arum italicum Miller
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Αροϊδών (Araceae).
Περιγραφή

Είναι πολυετής πόα. Έχει βλαστό απλό, ύψους 20-50 εκατοστά, φύλλα μεγάλα, έμμισχα, λογχοειδή, πράσινα με σταχτιές ή μαύρες κηλίδες και άνθη πορφυρά, σε σπάδικα που η βάση του περιβάλλεται από μεγάλο βράκτειο φύλλο. Η ρίζα του είναι κονδυλώδης. Η ρίζα του ενώ χλωρή είναι δηλητηριώδης, όταν μαραθεί ή ψηθεί είναι ακίνδυνη. Επίσης δηλητηριώδη είναι οι κόκκινες ρώγες του καρπού, καθώς τα φύλλα και τα άνθη.

Πιθανώς η «αρωνία» του Φαινία.

Εποχή
Άνοιξη
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Απρίλιο με Μάιο.
Ζώνη άνθησης
Δ, Ε.
008arum-italicum
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Aquilegia ottonis Orph.ex Boiss, subsp. amaliae (Heldr. ex Boiss) Strid
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Βατραχιδών (Ranunculaceae).
Περιγραφή

Είναι φυτό πολυετές, με βλαστό αδενώδη, ύψους 60-100 εκατοστά, με φύλλα μεγάλα με φυλλάρια τρισχιδή. Άνθη λίγα, μεγάλα, κυανόχρωμα.

Εποχή
Άνοιξη
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Μάιο με Ιούνιο.
Ζώνη άνθησης
Β.
007aquilegia-ottonis
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Anchusa arvensis (L.) Bieb.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Βοραγινιδών (Boraginaceae).
Περιγραφή

Μονοετής πόα με βλαστό όρθιο, απλό ή διακλαδισμένο με διακλαδώσεις πού σχηματίζουν κόρυμβο, με φύλλα κυματοειδή, προμήκη ή λογχοειδή και άνθη μικρά κυανά σε συμπαγείς μικρούς βότρυς.

Η ρίζα του έχει βαφικές ιδιότητες.

Εποχή
Άνοιξη
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει από τον Απρίλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο.
Ζώνη άνθησης
Α, Β.
006anchusa-arvensis
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Anacamptis pyramidalis (L.) L.C.M. Richard
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Ορχιδοειδών (Orchidaceae).
Περιγραφή

Φυτό ποώδες, πολυετές, όρθιο, ύψους 20 – 60 εκατοστά, με κόνδυλους ωοειδής. Φύλλα επιμήκη, γραμμοειδή. Άνθη μικρά, ρόδινα σε κοντό, κωνικό πυκνό στάχυ.

Εποχή
Άνοιξη
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Μάιο με Ιούλιο.
Ζώνη άνθησης
Β, Γ, ΣΤ.
005anacamptis-pyramidalis
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Alyssum saxatilis (L.) Desv.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Σταυρανθών (Cruciferae).
Περιγραφή

Είναι φυτό πολυετές, πυκνό και τριχωτό, ξυλοποιημένο στη βάση του, με πολλούς βλαστούς, ύψους 10-30 εκατοστά, τα κατώτερα φύλλα είναι αντωοειδή ή αντιλογχοειδή, τα ανώτερα μικρότερα γραμμοειδή. Άνθη χρυσοκίτρινα σε πυκνές κοντές ταξιανθίες.

Εποχή
Άνοιξη
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Απρίλιο με Ιούνιο.
Ζώνη άνθησης
Α, Β.
004alyssum-saxatilis
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Allium sphaerocephalon L.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Λειλιιδών (Liliaceae).
Περιγραφή

Είναι πολυετής πόα, με βολβό ωοειδή, περιβαλλόμενο από βολβίδια πάνω από τον βασικό βολβό. Φύλλα μέχρι το μέσο του βλαστού, ημικυλινδρικά, κοίλα εσωτερικά. Άνθη ζωηρά κόκκινα, σε σφαιρικό πολυανθές σκιάδιο.

Οι βολβοί του είναι εδώδιμοι σαν λαχανικό ή τουρσί. Παλαιότερα θεωρούνταν ότι έχει φαρμακευτικές ιδιότητες στα δαγκώματα των φιδιών και κυρίως της οχιάς.

Εποχή
Άνοιξη
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Μάιο με Ιούλιο.
Ζώνη άνθησης
Β, Γ.
003allium-sphaerocephalon
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Ajuga reptans L.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Χειλανθών (Labiatae).
Περιγραφή

Είναι πολυετής πόα με βλαστό τριχωτό στις δύο από τις τέσσερις πλευρές του, ύψους 10-40 εκατοστά, με πολλούς έρποντες βλαστούς, με φύλλα αντωοειδή ή προμήκη, σχεδόν λεία, ακέραια ή ελαφρώς κολπωτά. Άνθη σε ταξιανθία αραιού στάχυ, πορφυρά, κυανοπορφυρά ή κυανά με χείλη και στίγματα κίτρινα.

Εποχή
Άνοιξη
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει από τον Μάρτιο ως και τον Ιούνιο.
Ζώνη άνθησης
Γ, Δ, ΣΤ.
002ajuga-reptans
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Malva sylvestris L.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Μαλαχιδών (Malvaceae).
Περιγραφή

Είναι πολυετές φυτό με βλαστό όρθιο, τριχωτό, ύψους 60-100 εκατ., με φύλλα εναλλασσόμενα, παλαμοειδή με 5-7 λοβούς, επίσης χνουδωτά και άνθη κοκκινωπά, μεγάλα.

Πιθανώς η «μαλάχη η κηπευτή» του Διοσκουρίδη. Το υπέργειο τμήμα του φυτού θεωρείται μαλακτικό, αποχρεμπτικό, καθαρτικό και διουρητικό. Χρησιμοποιείται ακόμη και σήμερα μετά από ερεθισμούς από τσουκνίδες όπου τοποθετώντας φύλλα μολόχας πάνω τους περνάει ο πόνος. Νεαρά φύλλα συλλέγονται και χρησιμοποιούνται σαν σαλατικό και σαν λαχανικό για χορτόπιτες.

Εποχή
Καλοκαίρι
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Ιούνιο με Οκτώβριο.
Ζώνη άνθησης
Α, Β.
176malva-sylvestris
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Malva neglecta Wallr. (Malva rotundifolia L.)
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Μαλαχιδών (Malvaceae).
Περιγραφή

Διετής ή πολυετής πόα, με βλαστούς απλωτούς, με όλα τα φύλλα σχεδόν ημικυκλικά, νεφροειδή, πριονωτά, με μεγάλο μίσχο. Άνθη λευκοιώδη, μικρά, σε μασχαλιαίες δέσμες.

Εποχή
Καλοκαίρι
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Ιούνιο με Σεπτέμβριο.
Ζώνη άνθησης
Α, Β.
175malva-neglecta
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Lotus corniculatus L.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Ψυχανθών (Leguminosae).
Περιγραφή

Πολυετές φυτό, λείο ή τριχωτό, με βλαστό κούφιο, ύψους 10-40 εκατ. φύλλα σύνθετα από τρία αντωοειδή φυλλάρια. Άνθη ψυχόμορφα, κιτρινοπορφυρά, σε χαλαρές κεφαλιόμορφες ταξιανθίες.

Πιθανώς ο «λωτός ο ήμερος» του Διοσκουρίδη.

Εποχή
Καλοκαίρι
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Ιούνιο με Σεπτέμβριο.
Ζώνη άνθησης
Β.
174lotus-corniculatus

Η πατρίδα μας, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, του κλίματος και της ιδιαίτερης μορφολογίας της, είναι μια από τις πιο πλούσιες σε χλωρίδα περιοχές της γης. Στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας LIFE (πρόγραμμα «Ερημοποίηση: Προστασία εδαφών από την διάβρωση στην Τήνο και Ζαγοροχώρια», Τμήμα Ανθοκομίας και Αρχιτεκτονικής Τοπίου του ΤΕΙ Ηπείρου και Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων), κατά μήκος ενός μονοπατιού λίγων χιλιομέτρων των Νεγάδων Ζαγορίου, καταγράφηκαν και αναγνωρίστηκαν πάνω από 400 είδη, εκ των οποίων τα κυριότερα παρουσιάζονται εδώ.

Στην πορεία του, το μονοπάτι διασχίζει ένα πολύμορφο τοπίο, όπου οι εικόνες εναλλάσσονται με καταπληκτική ταχύτητα και συχνότητα. Η ύπαρξη πέτρινων αναβαθμίδων, γεφυριών και στοιχείων της ανθρώπινης δραστηριότητας δείχνει ότι η περιοχή αυτή ήταν στενά συνδεδεμένη με την καθημερινή ζωή των κατοίκων.

Το διαδικτυακό αυτό βοτανολόγιο φιλοδοξεί να καλύψει τις ανάγκες του επισκέπτη της περιοχής που επιθυμεί όχι μόνο να παρατηρεί την ομορφιά της φύσης σαν απλός θεατής, αλλά να προχωρήσει σε μια ουσιαστικότερη και βαθύτερη γνωριμία με τον φυσικό κόσμο.

Για να μπορεί ο επισκέπτης να αναγνωρίσει τα υπάρχοντα είδη in situ, κάθε φυτό συνοδεύεται από φωτογραφία, βοτανική περιγραφή, καθώς και από τα στοιχεία που διαθέτουμε για τη χρήση του. Παράλληλα, σχεδιάστηκε ο χάρτης του μονοπατιού και χωρίστηκε σε ευδιάκριτες ζώνες, που σημειώνονται στην περιγραφή του κάθε φυτού.

 Σε ό,τι αφορά την ταξινόμηση, η χλωρίδα χωρίστηκε ανάλογα με την εποχή άνθισης στις τέσσερις εποχές, δεδομένου ότι το άνθος αποτελεί την πλέον χαρακτηριστική διαφορά μεταξύ των ειδών. Θα πρέπει να τονιστεί ότι τίποτα στη φύση δεν είναι στατικό, συνεπώς η εποχή άνθισης μπορεί να μετατοπιστεί ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Επίσης, η παρουσία των φυτών (ιδιαίτερα των ετήσιων) μπορεί να σημειωθεί και σε ζώνη που δεν αναφέρεται στον χάρτη.

 

Γιώργος Καρράς, Βαγγέλης Φίλης, Βοτανικές Διαδρομές, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων, Ιωάννινα 2000