Τo περιβάλλον

Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Campanula versicolor Andrews.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Καμπανουλιδών (Campanulaceae)
Περιγραφή

Φυτό πολυετές με ρίζωμα, με βλαστό όρθιο ή ανερχόμενο, λείο, με φύλλα δερματώδη, τα κατώτερα με μεγάλο μίσχο, ωοειδή - λογχοειδή, στη βα΄ση καρδιοειδή, τα ανώτερα με μικρό μίσχο, πριονωτά. Άνθη κυανοιώδη, σε επιμήκη σταχυόμορφο βότρυ.

Εποχή
Φθινόπωρο
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Ιούλιο με Οκτώβριο.
Ζώνη άνθησης
Α, Β, ΣΤ.
220campanula-versicolor
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Colchicum autumnale L.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Λειλιιδών (Liliaceae).
Περιγραφή

Φυτό πολυετές, βολβώδες, με βολβό μεγάλο μεγέθους καρυδιού, και 4 ή περισσότερα φύλλα που εκπτύσσονται την άνοιξη και όχι την περίοδο ανθίσεως. Τα άνθη είναι μεγάλα ρόδινα, με πέταλα μήκους 4-7 εκατ.

Εντυπωσιακό φυτό κατά την ανθοφορία του μέσα στο φθινόπωρο. Πιθανώς το «Κολχικόν» του Διοσκουρίδη. Όλο το φυτό είτε χλωρό είτε ξερό, περιέχει την κολχικίνη, μια ουσία δηλητηριώδη, πολύ τοξική, η οποία σε πολύ μικρές ποσότητες μπορεί να χρησιμοποιηθεί εναντίον των ρευματισμών, αρθριτικά, νευραλγίες και πόνους φλεβίτιδας.

Εποχή
Φθινόπωρο
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Σεπτέμβριο με Νοέμβριο.
Ζώνη άνθησης
Β, Γ, Δ.
221colchicum-autumnale
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Corylus avellana L.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Βετουλιδών (Betulaceae)
Περιγραφή

Μεγάλος θάμνος ή δενδράκι, η γνωστή φουντουκιά σε άγρια μορφή, που το ύψος του δεν ξεπερνά συνήθως τα 5 μέτρα. Έχει φύλλα ωοειδή, σχεδόν στρογγυλά, μυτερά στην άκρη, τριχωτά με περιφέρεια οδοντωτή και οδόντες χωρισμένους σε μικρά δοντάκια. Τα αρσενικά άνθη βγαίνουν πολλά μαζί σε κρεμαστούς ίουλους που το χειμώνα δίνουν μια ξεχωριστή καλλωπιστική αξία στο φυτό. Τα θηλυκά βγαίνουν 2-5 μαζί. Οι καρποί είναι τα φουντούκια, που το καθένα τους είναι κλεισμένο σ’ ένα πράσινο κύπελλο. Το κύπελλο σκεπάζει ολόκληρο το καρπό εκτός του πάνω μέρους και έχει χείλη οδοντωτά ή σχισμένα σε πολλά τμήματα.

Αναμφίβολα η «καρύα η ηρακλεωτική» του Θεόφραστου. Ο καρπός του, το φουντούκι, τρώγεται όχι μόνο από τον άνθρωπο αλλά αποτελεί μια σημαντική τροφή για πολλά άλλα ζώα του δάσους.

Εποχή
Φθινόπωρο
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει από το φθινόπωρο αλλά τα άνθη του διατηρούνται στο φυτό μέχρι την άνοιξη, αλλά την ιδιαίτερη καλλωπιστική του αξία την έχει κατά την διάρκεια του χειμώνα.
Ζώνη άνθησης
Δ.
222corylus-avellana
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Cyclamen graecum Link. (Cyclamen mindleri Heldr.)
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Πριμουλιδών (Primulaceae)
Περιγραφή

Φυτό με κονδυλώδες ρίζωμα σφαιρικό, λείο. Φύλλα ακέραια ή αβαθώς και ακανόνιστα οδοντωτά, καρδιοειδή ή νεφροειδή. Άνθη ροδόχρωμα ή λευκωπά, με κόκκινη κηλίδα στη βάση.

Εποχή
Φθινόπωρο
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει το φθινόπωρο σε ομάδες, δίνοντας ξεχωριστούς τόνους στην φύση.
Ζώνη άνθησης
Β, Γ, Δ.
223cyclamen-graecum
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Lactuca saligna L.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Συνθέτων (Compositae).
Περιγραφή

Φυτό διετές με βλαστό όρθιο, λείο, απλό ή διακλαδισμένο. Φύλλα μερικές φορές με αγκάθια, γραμμοειδή, βελοειδή στη βάση, με μεσαία νεύρωση ισχυρή και λευκή. Κεφάλια επιφυή, μονήρη ή κατά δέσμες κατά μήκους του βλαστού. Άνθη κίτρινα.

Εποχή
Φθινόπωρο
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Ιούλιο με Σεπτέμβριο.
Ζώνη άνθησης
Α, Β.
227lactuca-saligna
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Solidago virga - aurea L.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Συνθέτων (Compositae).
Περιγραφή

Πολυετές φυτό, με βλαστό όρθιο, ασχιδή, ύψους 40-100 εκατ., λείο ή ελαφρά χνουδωτό, με φύλλα απλά, ωοειδή ή ελλειψοειδή. Κεφάλια σε πυκνό επάκριο βότρυ με ανθίδια κίτρινα.

Θεωρείται φαρμακευτικό και χρησιμοποιείται ως επουλωτικό σε πληγές και μώλωπες, μάλιστα ο Γεννάδιος το αναφέρει ως «επουλωτικόν».

Εποχή
Φθινόπωρο
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Σεπτέμβριο με Οκτώβριο.
Ζώνη άνθησης
Β.
230solidago-virga-aurea
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Solanum nigrum L.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Σολανιδών (Solanaceae).
Περιγραφή

Μονοετής πόα, με βλαστό όρθιο, πράσινο, ύψους 10-60 εκατ., λείο ή ελαφρά τριχωτό, φύλλα βαθυπράσινα, κυματιστά ωοειδή. Άνθη λευκά, μικρά σε σκιαδόμορφους κορύμβους και καρπός μικρή ράγα, μαύρη, σφαιρική.

Πιθανώς ο «εδώδιμος στρύχνος» του Θεόφραστου και ο «κηπαίος στρύχνος» του Διοσκουρίδη.

Εποχή
Φθινόπωρο
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Σεπτέμβριο με Οκτώβριο.
Ζώνη άνθησης
Α, Β.
229solanum-nigrum
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Linaria genistifolia (L.) Miller subsp. dalmatica (L.) Maire & Petitm.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Σκροφουλαριδών (Scrophulariaceae).
Περιγραφή

Πολυετές φυτό, με βλαστούς όρθιους διακλαδισμένους, ύψους 30-120 εκατ. φύλλα γλαυκόχρωμα, προμήκη - λογχοειδή. Άνθη μεγάλα, ανοιχτοκίτρινα, σε ακρινό βότρυ.

Εποχή
Φθινόπωρο
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Αύγουστο με Οκτώβριο.
Ζώνη άνθησης
Α, Β, Γ.
228linaria-genistifolia
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Fumaria officinalis L.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Παπαβεριδών (Papaveraceae).
Περιγραφή

Είναι μονοετής πόα γλαυκοπράσινη, όρθια ή διάχυτη, σπάνια αναρριχώμενη ή έρπουσα, με φύλλα δις ή τρις πτεροσχιδή σε στενά τμήματα, προμήκως γραμμοειδή. Άνθη πορφυρά ή ροδίζοντα σε βότρεις.

Πιθανώς ο «καπνίτης» ή «κορυδάλιον» του Διοσκουρίδη.

Εποχή
Άνοιξη
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Απρίλιο με Ιούνιο.
Ζώνη άνθησης
Α, Β, Γ.
031fumaria-officinalis
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Inula conyza DC
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Συνθέτων (Compositae).
Περιγραφή

Φυτό πολυετές, με βαριά μυρωδιά, με βλαστό ύψους 40-120 εκατ., διακλαδισμένο προς τα πάνω, χνουδωτό ή τριχωτό. Φύλλα προμήκη ή ελλειψοειδή-λογχοειδή, ακέραια ή οδοντωτά, τριχωτά στην κάτω επιφάνεια, ελαφρώς χνουδωτά στην πάνω επιφάνεια. Ανθικά κεφάλια πολλά μαζί σε κόρυμβο με φύλλα περιβλήματος κυρτά προς τα έξω. Ανθίδια κίτρινα έως κοκκινωπά.

Εποχή
Φθινόπωρο
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Ιούλιο με Σεπτέμβριο.
Ζώνη άνθησης
Α, Β, Γ.
226inula-conyza
Φυτά
Επιστημονική ονομασία
Epilobium angustifolium L.
Οικογένεια
Ανήκει στην οικογένεια των Οναγριδών (Onagraceae).
Περιγραφή

Φυτό πολυετές, φτάνει μέχρι τα 2 μέτρα ύψος, όρθιο. Φύλλα λογχοειδή με ανάγλυφες νευρώσεις, λεία. Άνθη κόκκινα 1-2 εκατ. μήκους, με πέταλα απλωτά σε μακρύ βότρυ με φύλλα μέχρι τη βάση του.

Παρουσιάζει πολύ πυκνή ανθοφορία.

Εποχή
Φθινόπωρο
Περίοδος άνθησης
Ανθίζει τον Σεπτέμβριο.
Ζώνη άνθησης
Α, Β, ΣΤ.
225epilobium-angustifolium

Η πατρίδα μας, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, του κλίματος και της ιδιαίτερης μορφολογίας της, είναι μια από τις πιο πλούσιες σε χλωρίδα περιοχές της γης. Στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας LIFE (πρόγραμμα «Ερημοποίηση: Προστασία εδαφών από την διάβρωση στην Τήνο και Ζαγοροχώρια», Τμήμα Ανθοκομίας και Αρχιτεκτονικής Τοπίου του ΤΕΙ Ηπείρου και Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων), κατά μήκος ενός μονοπατιού λίγων χιλιομέτρων των Νεγάδων Ζαγορίου, καταγράφηκαν και αναγνωρίστηκαν πάνω από 400 είδη, εκ των οποίων τα κυριότερα παρουσιάζονται εδώ.

Στην πορεία του, το μονοπάτι διασχίζει ένα πολύμορφο τοπίο, όπου οι εικόνες εναλλάσσονται με καταπληκτική ταχύτητα και συχνότητα. Η ύπαρξη πέτρινων αναβαθμίδων, γεφυριών και στοιχείων της ανθρώπινης δραστηριότητας δείχνει ότι η περιοχή αυτή ήταν στενά συνδεδεμένη με την καθημερινή ζωή των κατοίκων.

Το διαδικτυακό αυτό βοτανολόγιο φιλοδοξεί να καλύψει τις ανάγκες του επισκέπτη της περιοχής που επιθυμεί όχι μόνο να παρατηρεί την ομορφιά της φύσης σαν απλός θεατής, αλλά να προχωρήσει σε μια ουσιαστικότερη και βαθύτερη γνωριμία με τον φυσικό κόσμο.

Για να μπορεί ο επισκέπτης να αναγνωρίσει τα υπάρχοντα είδη in situ, κάθε φυτό συνοδεύεται από φωτογραφία, βοτανική περιγραφή, καθώς και από τα στοιχεία που διαθέτουμε για τη χρήση του. Παράλληλα, σχεδιάστηκε ο χάρτης του μονοπατιού και χωρίστηκε σε ευδιάκριτες ζώνες, που σημειώνονται στην περιγραφή του κάθε φυτού.

 Σε ό,τι αφορά την ταξινόμηση, η χλωρίδα χωρίστηκε ανάλογα με την εποχή άνθισης στις τέσσερις εποχές, δεδομένου ότι το άνθος αποτελεί την πλέον χαρακτηριστική διαφορά μεταξύ των ειδών. Θα πρέπει να τονιστεί ότι τίποτα στη φύση δεν είναι στατικό, συνεπώς η εποχή άνθισης μπορεί να μετατοπιστεί ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες. Επίσης, η παρουσία των φυτών (ιδιαίτερα των ετήσιων) μπορεί να σημειωθεί και σε ζώνη που δεν αναφέρεται στον χάρτη.

 

Γιώργος Καρράς, Βαγγέλης Φίλης, Βοτανικές Διαδρομές, Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων, Ιωάννινα 2000